Okiem prawnika, Praca

Działalność nierejestrowana a podatki. Fakty, o których musisz pamiętać

Dnia 30 kwietnia 2018 r. weszły w życie przepisy dotyczące działalności nierejestrowanej. Myślę, że jest to bardzo ciekawa opcja dorobienia do domowego budżetu przez mamy. Mamy są bardzo kreatywne i przedsiębiorcze, ale otworzenie własnej działalności gospodarczej wiąże się dużymi kosztami, często przewyższającymi zarobek. Działalność nieewidencjonowana, brak rejestracji, brak składek do ZUS i swoboda sprzedaży swoich produktów czy usług legalnie, wydaje się być opcją idealną dla małych, rozpoczynających swój byt działalności.

Jest jednak pewna sprawa, która spędza sen z powiek, a która obowiązuje również w kontekście działalności nierejestrowanej. Tą sprawą są podatki. O jakich faktach podatkowych musimy pamiętać decydując się na rozpoczęcie działalności nierejestrowanej? W kontekście tego typu zarobku każda mama musi bliżej przyjrzeć się podatkowi dochodowemu od osób fizycznych (PIT) oraz podatkowi od towarów i usług (VAT).

Podatek dochodowy od osób fizycznych:

  1. Obowiązek podatkowy. Brak zarejestrowanej działalności gospodarczej nie oznacza, że uzyskiwane przez nas dochody są zwolnione z opodatkowania.
  2. Obowiązek ewidencji. Pojęcie działalności nieewidencjonowanej odnosi się do braku wpisu w ewidencji działalności gospodarczej (CEIDG), nie zaś do braku ewidencji księgowych. Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną jest zatem zobowiązana do ewidencjonowania uzyskanych przychodów (oraz ewentualnie poniesionych kosztów) i odprowadzenia z tego tytułu należnego podatku dochodowego. (PIT)
  3. Zaliczki na podatek? Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, zgodnie z ustawą nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest więc zobowiązana do odprowadzania miesięcznych zaliczek na PIT.
  4. Rozliczenie roczne. Zaliczek nie musimy wpłacać, ale uzyskane w ciągu roku zarobki będziemy musieli wykazać w rozliczeniu rocznym (wraz z innymi dochodami osobistymi) w rubryce przychody z innych źródeł.
  5. Zasady opodatkowania. Zarobki z działalności nieewidencjonowanej podlegać będą opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Oznacza to, że zastosowanie będzie tu mieć skala podatkowa (stawki PIT w wysokości 18%). Niemożliwe jest zastosowanie stawki liniowej w wysokości 19%.
  6. Koszty prowadzenia działalności. Jest to kwestia nie wynikającą wprost z istniejących przepisów, przez co może sprawiać problemy. Wątpliwe jest bowiem czy opodatkowaniu podlegać będzie uzyskany przychód, czy też przychód pomniejszony o koszty (dochód). Myślę, że przy ustalaniu wysokości podatku, będziemy mogli uwzględnić koszty działalności.

Zwracam jednak uwagę, że kwestia uwzględnienia kosztów odnosi się jedynie do ustalenia podstawy opodatkowania, nie zaś do wyznaczenia limitu uprawniającego do wykonywania działalności nierejestrowanej. W tym drugim przypadku, limit ustalany jest bezwzględnie w oparciu o sam tylko przychód  należny i w tym roku jest to kwota 1050zł. Rozbieżności w ustalaniu kwot, kosztów, przychodu czy dochodu wynikają z tego, że mamy tu dwie różne ustawy i dwie różne kwestie. Prawo przedsiębiorców i definicja działalności nierejestrowanej oraz ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych i należny podatek. Jeśli odpowiednie organy wydadzą na temat kosztów interpretacje podatkowe sytuacja stanie się jaśniejsza.

Podatek od towarów i usług. (VAT)

Kolejną kwestią, która pojawia się przy okazji rozważań nad działalnością nierejestrowaną, jest kwestia podatku od towarów i usług. Czy osoba prowadząca taką działalność będzie zobowiązana do comiesięcznego rozliczania podatku VAT?

  1. Definicja działalności gospodarczej w VAT. Ustawa o podatku od towarów i usług ma własną definicję działalności gospodarczej i podobnie jak w przypadku PIT mogą pojawiać się wątpliwości. Definicja z ustawy o podatku VAT obejmuje również osoby, które będą – zgodnie z ustawą Prawo Przedsiębiorców – prowadzą działalność nieewidencjonowaną. W konsekwencji osoby te powinny być uznane za podatników podatku VAT (oczywiście jeśli będą  spełniać pozostałe ustawowe warunki).
  2. Artykuł 15 ust. 2 ustawy o VAT, wskazuje bowiem, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
  3. Zwolnienie. Art. 113 ustawy o podatku VAT wskazuje, że podmioty których przychody w ciągu roku nie przekroczyły kwoty 200 tys. zł są podmiotowo zwolnione z podatku VAT.
  4. Brak obowiązku składania deklaracji VAT oraz wysyłania Jednolitego Pliku Kontrolnego.
  5. Brak zwolnienia, mimo nie przekroczenia kwoty 200 tys. zł.  Zgodnie z art. 113 ust. 13 ustawy o VAT zwolnienie podmiotowe z VAT nie dotyczy podatników:

1. dokonujących dostaw:

a) towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy,

b) towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

– energii elektrycznej (PKWiU 35.11.10.0),

– wyrobów tytoniowych,

– samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,

c) budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b,

d) terenów budowlanych,

e) nowych środków transportu;

2) świadczących usługi:

a) prawnicze,

b) w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

c) jubilerskie;

3) nieposiadających siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, która nie może korzystać ze zwolnienia z VAT (tj. wykonuje typ działalności bezwzględnie zobowiązujący ją do bycia czynnym podatnikiem VAT), sprzedaż dokumentuje co do zasady fakturami VAT. Dodatkowo należy podkreślić, iż czynny podatnik VAT zobligowany jest do: prowadzenia rejestrów VAT sprzedaży oraz zakupów, składania deklaracji VAT (za okresy miesięczne w formie elektronicznej).

UWAGA! Aby prawidłowo dokonać rozliczeń w zakresie podatku VAT, należy posiadać NIP. W przypadku gdy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie posiada NIP-u, powinna wystąpić o jego przyznanie, składając w urzędzie druk NIP-2.

  1. Ewidencja dla „zwolnionych”. Art. 109 VAT zobowiązuje korzystających ze zwolnienia podatników do prowadzenia dziennej, uproszczonej ewidencji sprzedaży. I prawdopodobnie taka właśnie ewidencja będzie narzędziem służącym do kontroli legalności działań podatników zajmujących się działalnością nierejestrową
  2. Kasa fiskalna. W przypadku gdy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną dokonuje sprzedaży na rzecz osób prywatnych oraz rolników ryczałtowych, należy ustalić czy w tym przypadku nie jest wymagane posiadanie kasy fiskalnej i rejestrowania na niej tych transakcji. Natomiast gdy osoba prowadząca działalność nierejestrowaną korzysta ze zwolnienia z kasy fiskalnej, sprzedaż na rzecz osób prywatnych lub rolników ryczałtowych można ujmować w ewidencji sprzedaży bezrachunkowej. 
  3. Faktury. W przypadku współpracy z firmami sprzedaż należy udokumentować fakturą – fakturą bez VAT w przypadku podmiotów zwolnionych z VAT, fakturą VAT w przypadku podatników VAT.  Natomiast gdy nabywcą jest osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, tutaj co do zasady istnieje obowiązek wystawienia faktury tylko na wyraźną prośbę nabywcy. Jednak ze względów praktycznych mimo zwolnienia z kasy fiskalnej można całą sprzedaż dokumentować fakturami, nawet mimo braku wyraźnej prośby nabywcy.

Podsumowanie.

Mam nadzieję, że rozwiałam kilka wątpliwości podatkowych związanych z działalnością nierejestrowaną. Ten typ działalności jest nowym tworem prawnym i wciąż jest dużo niejasności. Fakt, że działalności nie trzeba rejestrować w CIDG nie wpływa na konieczność dokumentowania działalności, kosztów, przychodów czy sprzedaży. W każdym przypadku trzeba prowadzić chociażby uproszczoną ewidencję na potrzeby podatku PIT i VAT.

Joanna Rułkowska

http://www.prawo-mamy.pl

Bibliografia:

  1. Artykuł ze strony http://www.prawo-mamy.pl/2018/05/04/dzialalnosc-nierejestrowana/
  2. Artykuł o działalności nierejestrowanej ze strony https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-czym-jest-dzialalnosc-nierejestrowana-co-mowi-o-niej-ustawa/2
  3. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. 2018 poz. 646). 
  4. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.(Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350)
  5. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2004 nr 54 poz. 535).

Bądź z nami w kontakcie poprzez nasz fanpage na Facebook’u.

Zobacz także jak pracujemy na Instagramie.

Zapisz się na newsletter po dawkę wiedzy i aby otrzymywać specjalne oferty dla subskrybentów!

15 komentarzy

  1. Dorota

    21 września 2018 at 09:23

    Rozważam sprzedaż ręcznie robionych zaproszeń i możliwość zrobienia tego w ramach działalności nierejestrowanej wydaje mi się ciekawym rozwiązaniem. Wstępnie pytaliśmy z mężem o możliwość ich sprzedaży w sklepach papierniczych. Musimy jednak wystawić fakturę, czyli dobrze rozumiem że powinnam dobrowolnie zostać vatowcem aby móc te faktury wystawiać?

    1. Prawo dla mam

      21 września 2018 at 09:43

      Tak. W Pani przypadku należałoby się zgłosić dobrowolnie do VAT. Tutaj można przeczytać więcej na ten temat: https://www.infakt.pl/blog/dzialalnosc-bez-rejestracji-a-vat/

  2. Iza

    7 października 2018 at 05:10

    A jak to jest w przypadku odliczania kosztów? Czy jako koszt można uznać amortyzację komputera, energię elektryczną, opłatę za internet? Mam na myśli prowadzenie działalności nierejestrowanej w domu, zdalnie. Czy jest możliwość odjecia procentowego udziału tych kosztów?

    1. Joanna Rułkowska

      3 listopada 2018 at 09:58

      Tak, myślę, że wydatki tego typu mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, zgodnie z ogólnymi warunkami czyli pod warunkiem, że będą one służyć celom związanym z działalnością. Szerzej na ten temat tutaj- https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-koszty-prowadzenia-dzialalnosci-we-wlasnym-mieszkaniu 🙂

  3. Piotr

    26 października 2018 at 17:06

    Dzień dobry,
    a czy podatek z działalności nierejestrowanej nalezy rozliczyć w PI-36 czy mogę użyć PI-37? W kilku miejscachw internecie znalazłem informację, że PIT-36, ale nie rozumiem dlaczego 🙂

    1. Prawo dla mam

      2 listopada 2018 at 22:41

      Polecam lekturę tego krótkiego artykułu, gdzie nie uwzględniają co prawda nowych przepisów jeszcze, ale tłumaczą samą ideę: https://www.pit.pl/aktualnosci/kiedy-wybrac-pit-36-dla-kogo-pit-37-918602

  4. Kasia

    28 października 2018 at 18:16

    Witam,
    Czy usługi psychologa wykonywane przez internet (terapia, udzielanie wsparcia) w ramach działalności nierejestrowej są zwolnione z VAT?

  5. Agnieszka

    10 grudnia 2018 at 21:23

    Witam! Planuję prowadzić działalność bez rejetracji. Chcę wykonywać drobne projekty przyłączy wodociągowych i kanalizacyjnych. Czy dla takiej usługi wymagane będzie odprowadzanie podatku vat? Zastanawia mnie również jak ma wyglądać umowa zawarta z zleceniodawcą- ma być to umowa np. zlecenie? Czy może być to po prostu “Umowa na wykonanie prac projektowych” bez określania czy to umowa o dzieło czy zlecenie?

    1. Joanna Rułkowska

      29 grudnia 2018 at 11:09

      Witaj! Czy posiadasz odpowiednie uprawnienia do wykonywania tego typu projektów? Należy pamiętać, że działalność nierejestrowana nie oznacza, że każdy może wszystko wykonywać. Jeśli jakieś ustawy nakładają na daną działalność dodatkowe warunki należy je spełnić, np. warunki z prawa budowlanego. Umowa zlecenia,a umowa o dzieło różnią się m.in. skutkiem jaki umowa wywołuje. Tutaj opisane są różnice – https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-umowa-zlecenie-a-umowa-o-dzielo
      Przy działalność nierejestrowanej możesz maksymalnie zarabiać do 1050 zł miesięcznie, więc będziesz zwolniona z VAT.

  6. Renata

    15 stycznia 2019 at 17:40

    Dzień dobry! A jak wygląda dzianie i sprzedaż rękodzieła przez internet w ramach tej ustawy ,jak jestem obcokrajowcem? Czy obowiązkowe jest posiadanie kasy fiskalnej i wystawienia VAT?

    1. Joanna Rułkowska

      13 lutego 2019 at 20:04

      Pani Renato, w ramach działalności nierejestrowanej, jak najbardziej można dokonywać sprzedaży rękodzieła przez internet.
      Zgodnie z ustawą o PIT dochody z pracy na terytorium Polski wykonywanej przez osoby podlegające w Polsce ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
      VAT nie obejmie Pani działalności nierejestrowanej, ze względu na nieprzekroczenie progu ustawowego – przychody w ciągu roku nie przekroczą kwoty 200 tys. zł.
      Polecam jednak kontakt z księgową lub doradcą podatkowym. Przez internet, bez szczegółowych informacji, ciężko odpowiedzieć rzetelnie na pytania. Pozdrawiam.

  7. Anna

    13 lutego 2019 at 12:47

    Witam serdecznie,
    Czy gdy będę odprowadzać pit36 to mam jeszcze jakieś ulgi uwzględnić do tego. Obliczyłam ,że gdy zarobię w ciągu roku 12000zł muszę oddać przeszło 2tyś zł czy od tego odejmuje się jeszcze jakąś kwotę???
    Z góry dziękuję za odpowiedz

    1. Joanna Rułkowska

      13 lutego 2019 at 19:57

      Pani Anno, może Pani uwzględnić kwotę wolną od podatku oraz inne ulgi, które przysługują w przypadku rozliczania się PIT -36.

  8. Aleks

    11 maja 2019 at 16:34

    Polecam interesujący artykuł na temat działalności nierejestrowanej w kontekście nauczania i korepetycji – https://lingroom.pl/blog/korepetycje-dzialalnosc-nierejestrowana-wyzsze-zarobki/

Pozostaw odpowiedź Piotr Cancel