Okiem prawnika, Praca

Umowa o dzieło i umowa zlecenia a uprawnienia rodzicielskie

Ten artykuł, mimo że dotyczy wykonywania pracy, bardziej związany jest z kodeksem cywilnym, aniżeli z prawem pracy. Dlaczego? Mowa będzie bowiem o umowach cywilnoprawnych, a więc tych, które nie są normowane przepisami kodeksu pracy. Z racji, że jednak umowy te wykorzystywane są szeroko w ramach wykonywania obowiązków zawodowych, uprawnienia i obowiązki z nich wynikające bardzo często przysparzają wielu pytań i wątpliwości.

Okres ciąży i macierzyństwa to bardzo szczególny dla Ciebie czas. Jest to również czas szczególnie traktowany przez przepisy prawa. Musisz jednak wiedzieć i pamiętać, że gwarancje wynikające z przepisów prawa pracy zarezerwowane są dla rodziców-pracowników, czyli tych osób, których stosunek pracy nawiązany jest na bazie umów przewidzianych tymi właśnie przepisami. Niestety nie dotyczą one już umowy zlecenia czy umowy o dzieło. Co w takim razie możesz zrobić, jeśli wykonujesz pracę na bazie takiej umowy?

Umowa zlecenia – informacje podstawowe

Umowa zlecenie jest umową zawieraną w celu wykonanie określonych czynności. Regulują ją przepisy Kodeksu Cywilnego. Zawierając ten rodzaj umowy, zleceniobiorca zobowiązuje się do dokonania określonych czynności na rzecz zleceniodawcy.
Uwaga: od 1 stycznia 2017 r. zawierając umowę zlecenia, należy stosować przepisy o stosowaniu minimalnej stawki godzinowej za świadczenie takiej pracy.

Umowa o dzieło – informacje podstawowe

Umowa o dzieło jest umową o wykonanie „dzieła”. Dzieło musi być wyraźnie określone i powinno mieć charakter materialny (co w praktyce oznacza, że po realizacji umowy musi powstać efekt, który można zobaczyć, przeczytać, np. obraz, raport, scenariusz, prezentacja, projekt graficzny). W przypadku tej umowy brak jest jakichkolwiek przepisów, mówiących o stawkach minimalnych.

Rodzic – pracownik

W sytuacji, w której posiadasz umowę o pracę korzystasz m.in:

–  z ochrony stosunku pracy w czasie ciąży,

–  braku możliwości zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych i na określonych stanowiskach,

–  z urlopu macierzyńskiego,

–  z urlopu wychowawczego,

–  ze zwolnienia na dziecko do lat 14 w wymiarze 2 dni,

–  z przerwy na karmienie piersią,

–  braku możliwości zatrudniania w porze nocnej i godzinach nadliczbowych czy delegowania poza miejsce pracy.

Rodzic – umowa cywilnoprawna

Jeżeli jesteś zatrudniona na podstawie umowy cywilnoprawnej nie korzystasz ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem czy rozwiązaniem umowy.

Nie przysługuje Ci:
– urlop macierzyński,
– urlop rodzicielski,
– urlop wychowawczy.

Nie obejmują Cię szczególne uprawnienia ze względu na rodzicielstwo jak:
– brak możliwości zatrudniania w godzinach nadliczbowych,
– brak możliwości zatrudniania w porze nocnej,
– brak możliwości delegowania poza stałe miejsce pracy,
– uprawnienie do korzystania z 2 dni zwolnienia na dziecko do lat 14,
– nie korzystasz z przerw na kamienie.
WAŻNE: w przypadku umowy zlecenia przysługuje Ci jednak ZASIŁEK MACIERZYŃSKI – o tym przeczytasz niżej.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego – co zrobić, aby być uprawnionym?

Jeżeli posiadasz umowę zlecenie i chciałabyś mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego na początek zwróć uwagę na kwestię ubezpieczenia zdrowotnego i chorobowego. Podczas wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, masz prawo do dobrowolnej składki na ubezpieczenie chorobowe, a jak wiem ta często mylona jest ze składką zdrowotną. Poniżej krótkie wyjaśnienie, o co z tymi składkami chodzi.

Ubezpieczenie zdrowotne to składka, umożliwiająca podstawową opiekę medyczną. W praktyce dzięki temu w razie choroby możesz bezpłatnie zgłosić się do lekarza świadczącego usługi w ramach kontraktu NFZ. Ubezpieczeniem tym objęta jest każda osoba pracująca na podstawie umowy o pracę lub umowy zlecenia.

Od składki na ubezpieczenie zdrowotne, należy odróżnić składkę na ubezpieczenie chorobowe. Składka ta bowiem gwarantuje uprawnienie do zasiłków chorobowych, np. zasiłek wynikający ze zwolnienia chorobowego L4. W przypadku umowy zlecenia opłacenie tego ubezpieczenia jest dobrowolne. Musisz pamiętać, iż ubezpieczenie zaczyna obowiązywać po nieprzerwanym upływie 90 dni od dnia zgłoszenia.

Uprawnienie to przysługuje zatrudnionym na umowę zlecenia, ale już umowa o dzieło niestety nie stanowi samoistnego tytułu do przystąpienia do ubezpieczeń – wyjątek stanowią umowy o dzieło z własnym pracodawcą lub wykonywane na rzecz własnego pracodawcy.

Tak jak wspomniałam wyżej, z tytułu umowy zlecenia nie będzie przysługiwał Ci urlop macierzyński i rodzicielski. Nie oznacza to jednak, że nie masz żadnych uprawnień, ponieważ z tytułu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego wynika, iż będziesz miała uprawnienie do zasiłku macierzyńskiego, który odpowiada urlopowi macierzyńskiemu i rodzicielskiemu (tak jeśli chodzi o czas trwania, jak również o sposób naliczania).

Celem uzyskania powyższego uprawnienia, urodzenie dziecka musi nastąpić w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego i tutaj warto pamiętać, iż wyjątkowo nie obowiązuje zasada 90 dni wyczekiwania na zasiłek. Ubezpieczeniu musisz podlegać w chwili urodzenia dziecka (w praktyce więc Twoja umowa musi być ważna w dniu porodu, gdyż to właśnie ten dzień jest brany pod uwagę. Nie ma tu znaczenie czy będzie dalej trwała przez cały okres pobierania przedmiotowego zasiłku).

ZUS może jednak indywidualnie zbadać przypadek, gdy po bardzo krótkim okresie opłacania ubezpieczenia, następuje długi okres pobierania zasiłku. Tym samym, jeżeli umowa zlecenia trwała przez dłuższy okres czasu, a Ty nie opłaciłaś dobrowolnej składki, a zrobiłaś to np. dopiero na kilka dni przed porodem, ZUS może nie przyznać Ci prawa do zasiłku.

Te same zasady dotyczą Cię, jeśli przebywasz na urlopie wychowawczym.

Dokładnie te same zasady dotyczą uprawnienia do pobierania zasiłku chorobowego w czasie ciąży.

Co możesz zrobić, jeżeli wykonywałaś pracę na podstawie umowy o dzieło? Czy masz uprawnienia do jakiekolwiek zasiłku? W takim przypadku możesz skorzystać ze świadczenia rodzicielskiego, któremu poświęcimy oddzielny artykuł.

Marzena | Mama Prawniczka

Podstawa prawna
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 kodeks cywilny (Dz.U z 2016, poz.380)
w szczególności:
art. 627-646, 734-751.
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. z 2014 r., poz. 159 z późn. zm.

Po dodatkową dawkę wiedzy prawnej zajrzyj koniecznie na nasz fanpage na Facebook’u.

Zobacz także jak pracujemy na Instagramie.

Zapisz się na newsletter, żeby być na bieżąco i otrzymywać specjalne oferty dla subskrybentów!

Leave a Reply